Wanneer is een bedreiging “onder een voorwaarde” strafbaar?

Op social media worden regelmatig harde uitspraken gedaan. Maar wanneer gaat zo’n uitlating juridisch gezien over in een strafbare bedreiging en wanneer is er sprake van een bedreiging “onder een voorwaarde”? In het arrest van de Hoge Raad van 10 maart 2026 wordt hierover meer duidelijkheid gegeven.

Waar ging het over?

De verdachte plaatste een openbaar bericht onder een Instagramvideo van een voormalig minister. In dat bericht schreef hij (kort gezegd) dat als ooit zou blijken dat de longkanker van zijn tante het gevolg was van een vaccinatie, hij de minister en diens dochter zou vermoorden. De verdachte bekende dit bericht te hebben geplaatst.

Het hof oordeelde dat sprake was van een strafbare bedreiging en legde een taakstraf van 60 uur op. Daarbij paste het hof twee strafverzwarende omstandigheden toe: de bedreiging was schriftelijk gedaan en onder een bepaalde voorwaarde én was gericht tegen een persoon in diens hoedanigheid als minister.

Wanneer is sprake van een bedreiging “onder een voorwaarde”?

Bedreiging is strafbaar gesteld in artikel 285 van het Wetboek van Strafrecht. In dat artikel is ook opgenomen dat een bedreiging zwaarder kan worden bestraft wanneer deze onder een bepaalde voorwaarde wordt gedaan.

Het hof oordeelde dat van een voorwaardelijke bedreiging sprake was omdat de uitlating afhankelijk was gemaakt van een toekomstige gebeurtenis, namelijk als zou blijken dat de ziekte van zijn tante door vaccinatie was veroorzaakt. Volgens het hof was het niet nodig dat de bedreigde door die voorwaarde onder druk werd gezet om iets te doen of na te laten. Het enkele bestaan van een voorwaarde was voldoende.

De Hoge Raad brengt nuance aan

De Hoge Raad corrigeert dit oordeel en maakt duidelijk dat niet elke “als-dan”-bedreiging onder deze strafverzwarende omstandigheid valt. Volgens de Hoge Raad moet de voorwaarde ertoe kunnen leiden dat de bedreigde wordt beperkt in zijn keuze- of handelingsvrijheid. Dat betekent dat de bedreigde in zekere mate invloed moet kunnen uitoefenen op het al dan niet vervullen van die voorwaarde.

Met andere woorden: de vraag is of de voorwaarde binnen de invloedsfeer van de bedreigde ligt. Alleen dan ontstaat er druk op het handelen van de bedreigde en kan de strafverzwarende omstandigheid worden aangenomen.

Waarom was het hier niet het geval?

In deze zaak hing de voorwaarde af van een onzekere en externe gebeurtenis, namelijk of ooit zou blijken dat een ziekte door een vaccinatie is veroorzaakt. Dat ligt volledig buiten de invloedssfeer van de minister. De minister kon niets doen of nalaten om die voorwaarde te beïnvloeden. Daarmee ontbrak het element van druk op zijn handelen.

De Hoge Raad oordeelde daarom dat het hof een onjuiste rechtsopvatting had toegepast bij het aannemen van deze strafverzwarende omstandigheid.

Toch blijft de straf in stand

Desondanks bleef de opgelegde straf hetzelfde. Dat kwam doordat de tweede strafverzwarende omstandigheid, tegen diens hoedanigheid als minister, wel terecht was toegepast. Daardoor had de verkeerde toepassing over de voorwaarde uiteindelijk geen invloed op de opgelegde straf.

De grens scherper getrokken

Met dit arrest heeft de Hoge Raad de grens voor voorwaardelijke bedreiging nader afgebakend. Niet iedere “als-dan”-bedreiging valt onder de strafverzwarende omstandigheid. Vereist is dat de voorwaarde druk uitoefent op de bedreigde en binnen diens invloedssfeer ligt.

Word je verdacht van (online) bedreiging? Dan is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen. Neem daarom contact op met één van onze strafrechtadvocaten in Haarlem voor advies of bijstand, wij zijn door het hele land actief.