Per 1 januari 2026 is er een nieuwe strafbepaling in werking getreden die vooral automobilisten, monteurs en garagehouders alert zou moeten maken. Wat houdt deze nieuwe strafbaarstelling precies in?

Vanaf dit jaar is het strafbaar om in een voertuig te rijden waarin een verborgen ruimte zit, maar ook om zo’n verborgen ruimte in een voertuig te bouwen. Op het eerste gezicht klinkt dit simpel: een verborgen ruimte? Verboden. Juridisch ligt dit echter genuanceerder.

De nieuwe strafbaarstelling is opgenomen in artikel 189a van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel maakt een einde aan de situatie waarin alleen kon worden opgetreden als er daadwerkelijk verboden goederen werden aangetroffen. Maar wie het artikel goed leest, ziet al snel dat er voor strafbaarheid méér nodig is dan alleen het rondrijden in een auto met een verborgen ruimte of het inbouwen daarvan.

Waarom is een verborgen ruimte in een voertuig strafbaar gesteld?

Tot 1 januari 2026 kon de politie een voertuig met een verborgen ruimte alleen uit het verkeer halen via de maatregel van onttrekking aan het verkeer (artikel 36b Wetboek van Strafrecht). Daarvoor was wel nodig dat uit een rechterlijke uitspraak of strafbeschikking bleek dat het voertuig in verband stond met een strafbaar feit. Werden er geen illegale goederen (drugs, wapens of contant geld) in de verborgen ruimte aangetroffen, dan ontbrak dat verband en kon het voertuig niet zomaar worden ingenomen.

Volgens de wetgever bood dit te weinig mogelijkheden om verborgen ruimtes, die vaak worden gebruikt voor het vervoeren van illegale goederen effectief aan te pakken. Daarom is met deze recente wetswijziging gekozen voor een zelfstandige strafbaarstelling.

Wat regelt artikel 189a Sr precies?

Artikel 189a Sr maakt onderscheid tussen twee groepen: de ‘bouwers’ en de ‘bestuurders’.

Lid 1 ziet op degene die opzettelijk een voertuig toerust of inricht met een ruimte die kennelijk is bestemd om de opsporing van strafbare feiten te beletten of te bemoeilijken. Met andere woorden: het moet gaan om een verborgen ruimte die bedoeld is om de politie te misleiden. Een losse holte of een creatieve opbergplek is dus niet automatisch strafbaar.

Lid 2 richt zich op degene die een voertuig voorhanden heeft, terwijl hij of zij weet dat het voertuig zo’n verborgen ruimte bevat.

‘Weten’ is doorslaggevend voor strafbaarheid

Voor de bestuurder betekent dit dat bewezen moet worden dat hij of zij wist van het bestaan van de verborgen ruimte. Rijd je in een (tweedehands) auto waarvan je niet weet dat er ergens een professioneel weggewerkte ruimte in zit, dan is dat niet zonder meer strafbaar. Die wetenschap moet door de officier van justitie worden bewezen.

Voor degene die de ruimte bouwt, geldt dat opzet vereist is. Het moet vast komen te staan dat diegene bewust een ruimte heeft gebouwd met het doel om opsporing te bemoeilijken. Dat maakt de strafbaarstelling minder zwart-wit dan zij op het eerste gezicht lijkt.

Welke straf staat er op artikel 189a Sr?

Op overtreding van artikel 189a Sr staat een maximale gevangenisstraf van twee jaar of een geldboete van de derde categorie. Wordt het feit beroepsmatig of als gewoonte gepleegd, bijvoorbeeld door iemand die structureel verborgen ruimtes bouwt, dan kan de straf aanzienlijk toenemen. In dat geval is voorlopige hechtenis mogelijk.

Voorlopige hechtenis betekent dat iemand al kan worden vastgezet voordat er een definitieve (onherroepelijke) veroordeling is. Dus nog voordat vaststaat dat iemand schuldig is en welke straf uiteindelijk zal volgen. Dat is een ingrijpende maatregel met grote gevolgen voor bijvoorbeeld werk, inkomen en reputatie.

De verborgen nuance achter de strafbaarstelling

De nieuwe strafbaarstelling laat zien dat de wetgever verborgen ruimtes hard wil aanpakken. Tegelijkertijd volgt strafbaarheid niet automatisch. Er moet méér worden bewezen dan alleen het bestaan van een verborgen ruimte. Juist die nuances zijn in de praktijk vaak doorslaggevend.

Word je verdacht van een feit op grond van artikel 189a Sr? Dan is het van groot belang dat jouw kant van het verhaal goed en tijdig naar voren wordt gebracht. Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat kan daarbij het verschil maken. Neem daarom contact op met één van onze strafrechtadvocaten in Haarlem voor advies of bijstand, wij zijn door het hele land actief.